در جست و جوی طلای سرخ در قاین

قاین شهر کوچکی در استان خراسان جنوبی است که به پایتخت زعفران معروف است. محصولی با ارزش که جزء محصولات کشاورزی صادراتی کشورمان است و به همین دلیل آن را طلای سرخ می‌نامند. سفر به قاین سفری متفاوت و جذاب است؛ در آن می‌توانید چیدن گل زعفران را تجربه کنید و چند روزی را هم‌رنگ مردم این شهر -با طلای سرخ- بگذرانید.

قاین کجاست؟

شهر قاین در صد کیلومتری شمال بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی، واقع شده است و حدود هزار کیلومتر از تهران فاصله دارد. فاصله‌ی زیاد این شهر از پایتخت سفر به آن را کمی دشوار کرده است. اما با در نظر گرفتن زمان کافی برای این سفر می‌توانید علاوه بر جاذبه‌های گردشگری شهرستان قاین از دیگر مناطق استان خراسان جنوبی نیز بازدید کنید.

پیشینه‌ی قاین

قاین از کهن‌ترین زیستگاه‌های بشر در شرق ایران است. یافته‌های باستان‌شناسان از غار خونیک قاین سابقه‌ی سکونت بشر را در این منطقه به حدود ۱۲ تا ۲۰ هزار سال پیش نسبت می‌دهند. برخی شواهد نشان می‌دهند قاین ۳۰ هزار سال پیش هم زیستگاه انسان بوده است. تپه‌ها و محوطه‌های باستانی مختلفی نیز در قاین وجود دارد که همگی بیانگر قدمت شهر است. بسیاری از مسافران و سیاحان در طول تاریخ از قاین بازدید کرده‌اند که از میان آنها می‌توان مارکوپولو و ناصرخسروقبادیانی را نام برد. حمدالله مستوفی نیز در قرن هشتم هجری به قاین سفر کرد و از فراوانی زعفران در این شهر نوشت. قاین در دوران پیش از اسلام یکی از شهرهای مهم این بخش از ایران بود و در دوره‌ی اسلامی نیز رونق خود را حفظ کرد.

مزارع زعفران

گل خوش عطر زعفران
گل‌های زعفران در یک صبح سرد پاییزی | عکس از: امیررضا کامکار

اگر در آبان به قاین سفر می‌کنید، بازدید از مزارع زعفران را حتما در برنامه‌‌تان قرار دهید. در حاشیه‌ی شهر و بیشتر روستاهای قاین کاشت زعفران انجام می‌شود. روستاهای کُرُه، تجن و باراز گزینه‌های مناسبی برای حضور در مزرعه‌ی زعفران و تماشای برداشت آن هستند. زمان برداشت زعفران در نقاط مختلف شهرستان اندکی متفاوت است اما به طور کلی تا اواسط و حتی اواخر ماه آبان ادامه دارد.

آرامگاه بوذرجمهر قاینی

آرامگاه بوذرجمهر در شهر قاین
آرامگاه بوذرجمهر قاینی | عکس از: فاطمه قلی نژاد

آرامگاه بوذرجمهر (بزرگمهر) قاینی در جنوب قاین و در فاصله‌ی کمی از مرکز شهر قرار دارد. بوذرجمهر شاعر و سیاستمداری بود که اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری می‌زیست. او در خدمت دربار غزنویان بود و در سال‌های پایانی زندگی‌اش به قاین بازگشت و در نهایت در زادگاه خود درگذشت. آرامگاه بوذرجمهر که در میان اهالی شهر به ابوذر معروف است از تفرجگاه‌های اصلی شهر است و بسیاری از مردم قاین در شب‌های بهار و تابستان ساعتی را کنار آن می‌گذرانند.

بیشتر بخوانید :   طبس؛ مقصدی عجیب و رویایی برای طبیعت‌گردی و روستاگردی

قلعه کوه

قلعه‌ی کوه بر بلندای کوهی نزدیک آرامگاه بوذرجمهر قرار دارد. این قلعه در روزگار دور به عنوان دژی دفاعی به کار گرفته می‌شد و می‌توانست هزاران سرباز را در خود جای دهد. قلعه‌ی کوه یکی از مراکز فداییان اسماعیلیه بوده که حوالی قرن پنجم و ششم هجری حکومت می‌کردند. بر اساس روایت‌های موجود خواجه نصیرالدین طوسی مدتی را در این قلعه گذراند و کتاب اخلاق ناصری را در این محل نوشت. او کتاب را به افتخار ناصرالدین محتشم قهستانی -فرماروای قائنات- نام گذاری کرد.

مسجد جامع قاین

مسجد جامع قاین
عکس از: mazhari.ir

مسجد جامع قاین یکی از زیباترین و قدیمی‌ترین آثار تاریخی این شهر است که درست در مرکز شهر قرار دارد. تاریخ ساخت این مسجد به طور دقیق مشخص نیست. برخی معتقدند که این مسجد ابتدا آتشکده‌ی زرتشتیان بوده و پس از ورود اسلام به ایران ساختمان مسجد جای آتشکده را گرفته است. مسجد جامع قاین در طول تاریخ بارها و بارها به دلایل مختلف، مانند زلزله، بازسازی شده است. مسجد جامع قاین دو محراب با دو قبله‌ی متفاوت دارد. به نظر می‌رسد تفاوت قبله به‌خاطر تغییر قبله‌ی مسلمانان از بیت‌المقدس به کعبه نبوده و دلیل دیگری داشته است. برخی معتقدند تغییر قبله نتیجه‌ی اختلاف شیعیان و اهل تسنن برای تعیین جهت قبله است و گروهی دیگر بر این باورند که یکی از محراب‌ها در اصل محلی برای نیایش بوده – و در نتیجه محراب نبوده است.ناصر خسرو قبادیانی نیز در سفرنامه‌ی خود به مسجد جامع قاین اشاره کرده است.چند کتیبه، یک ساعت آفتابی، منبری بزرگ و چهارصد ساله از متعلقات ارزشمند مسجد جامع قاین است.

خانه‌های تاریخی قائن

در سال‌های گذشته چند خانه‌ی تاریخی شهر برای بازدید عموم آماده شده‌اند که از میان آنها می‌توان به خانه‌ی حقیقی، خانه‌ی سلطانی، خانه‌ی موسوی، خانه‌ی قارنی و خانه‌ی صمدی اشاره کرد.

بهترین زمان سفر به قائنات

خانه های شهر قاین در آبان ماه
در ماه آبان بیشتر خانه‌های قاین میزبان رنگ و عطر زعفرانند | عکس از: امیررضا کامکار

قاین در زمستان آب‌و‌هوایی سرد دارد و در گزارش‌های هواشناسی -در بیشتر روزهای این فصل- لقب سردترین شهر استان خراسان جنوبی را به خود اختصاص می‌دهد. در بهار و تابستان دمای هوا مناسب است. در این فصل‌ها باران کمی در شهر می‌بارد. بهترین وقت برای سفر به قاین -بدون تردید- ماه آبان و زمان برداشت گل زعفران است. در این ماه شور ‌و‌ حال خاصی در شهر حکمفرماست. بسیاری از مردم قاین به کاشت زعفران می‌پردازند و به همین دلیل در فصل برداشت، شهر رنگ دیگری به خود می‌گیرد.

بیشتر بخوانید :   طبس؛ مقصدی عجیب و رویایی برای طبیعت‌گردی و روستاگردی

چگونه به قاین برویم؟

نزدیک‌ترین فرودگاه به قاین فرودگاه بیرجند است که از مشهد و تهران امکان پرواز به آن وجود دارد. پس از رسیدن به بیرجند می‌توانید با تاکسی‌‌های خطی بیرجند-قاین مستقیم به قاین بروید. ایستگاه این تاکسی‌ها در میدان آزادی بیرجند واقع شده است. با اتوبوس هم می‌شود –مستقیم- از تهران و مشهد به قاین رفت. اتوبوس‌های تهران-قاین از ترمینال جنوب حرکت می‌کنند. اگر قصد دارید از تهران با خودرو شخصی به قاین سفر کنید، باید وارد جاده‌‌ی مشهد شوید و مسیر را تا سبزوار ادامه دهید. از آن‌جا به جای ادامه‌ی راه به سمت مشهد، به طرف بردسکن حرکت کنید. پس از رسیدن به بجستان باید دوباره تغییر مسیر دهید و وارد جاده‌ی گناباد شوید. در نهایت بعد از رسیدن به گناباد و طی مسافت صد کیلومتر به سمت جنوب، به قاین می‌رسید. در شهر قاین هتل یا اقامتگاه بومگردی وجود ندارد و تنها گزینه‌ی‌ پیش روی مسافران خانه‌ی معلم و یکی‌دو مهمان پذیر کوچک است.

سوغات قائن

زرشک، کنار زعفران، دیگر سوغانی پرطرفدار شهر قاین است. علاوه بر این آلو و عناب را نیز می‌توانید از قاین به یادگار ببرید. فرآورده‌های لبنی مانند کشک محلی هم در مغازه‌های خشکبار قاین زیادند. سوغاتی‌فروشی‌های زیادی در خیابان امام، خیابان اصلی قاین، وجود دارند که می‌توانید از آنها خرید کنید.

شب یلدا و مراسم کف زنی

اهالی قاین علاوه بر سنت‌های مرسوم شب یلدا آیین دیگری نیز دارند. مردم شهر در این شب خوراکی جالبی به نام کف درست می‌کنند. کف با ریشه‌ی چوبک که در اصطلاح محلی به آن بیخ می‌گویند، ساخته می‌شود. پس از جوشاندن ریشه‌ها آب جوشیده‌ی سرد را در ظرفی سفالی به نام تغار می‌ریزند و با دسته‌ی گز آن‌‌ را آن‌قدر هم می‌زنند تا رویش کف کند. سپس کف را در ظرف دیگری می‌ریزند و هم‌زدن را ادامه می‌دهند تا حالتی شبیه خامه به‌خود بگیرد. در نهایت آن را با شکر یا شیره‌ی انگورْ شیرین و با مغز بادام، پسته و گردو تزیین می‌کنند. مراسم کف‌ زنی اعضای خانواده را دور هم جمع می‌کند و سنتی دوست‌داشتنی در شب‌های سرد زمستان است.

مطالب مرتبط :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

back to top