موزه فرش، گره‌هایی از گذشته تا امروز

محرابی‌، اسلیمی‌، درختی، خشتی و هزارن طرح و نقش دیگر در موزه‌ی فرش ایران منتظر هنردوستان و علاقه‌مندان به این هنر پرنقش و نگار هستند. موزه‌ فرش ایران، یکی از مقاصد جذاب گردشگری در تهران است. 

داستان موزه‌ فرش

نمایی از کانسپ موزه فرش
عکس از: ویکی پدیا
موزه‌ فرش در تقاطع خیابان کارگر شمالی و خیابان دکتر فاطمی، در ضلع شمالی پارک لاله قرار دارد. در نزدیکی همین موزه، موزه هنرهای معاصر قرار دارد که می‌توانید از آن دیدن کنید. این موزه در ۲۲ بهمن سال ۱۳۵۶ افتتاح شد اما ساخت آن حکایتی دارد؛ آغاز ساخت موزه‌ی فرش به سال ۱۳۴۰ برمی‌گردد. قرار بود این ساختمان به عنوان گالری فرش استفاده شود اما ساخت آن ناتمام رها شد و به مدت ۱۵ سال متروکه باقی ماند، سپس در اوایل سال ۱۳۵۵ دوباره کار تعمیرات و تغییرات ازسرگرفته شد و در نهایت ۲۲ بهمن‌ماه سال ۱۳۵۶ رسماً به‌عنوان موزه‌ی فرش افتتاح شد.
نمایی از بیرون موزه فرش
عکس از: carpetour

موزه فرش ایران

موزه‌ی فرش ایران مساحتی به وسعت ۱۲۰۰۰ مترمربع دارد که ۳۴۰۰ مترمربع از آن به ساختمان موزه اختصاص دارد. حتی اگر تا امروز به دیدن این موزه نرفته باشید، احتمالاً بنای زیبای آن را در ضلع‌شمالی پارک لاله دیده‌اید. این ساختمان معماری بسیار جالبی دارد؛ نمای بیرونی آن شبیه دارقالی ا‌ست. طراح بنای موزه‌ی فرش ایران «عبدالعزیز فرمانفرماییان» است. او جزو نخستین نسل از معماران تحصیل‌کرده‌ی ایرانى در خارج از کشور بود و تحصیلات خود را در دانشسرای عالی ملی هنرهای زیبای پاریس گذراند. فرمانفرماییان با طراحی خاص خود، روح و اصالت هنر ایرانی را به ساختمان موزه‌ی فرش ایران دمیده است.
بهترین نقش و نگار ها
عکس از: turquoisedomes

 ساختمان موزه‌ی فرش ایران دو تالار دارد؛ تالار طبقه‌ی همکف برای نمایش دائمی ۱۵۰ قطعه فرش و تالار طبقه‌ی دوم برای برگزاری نمایشگاه‌های موردی و فصلی در نظر گرفته شده است.

بخش‌های مختلف موزه فرش ایران

موزه‌ی فرش ایران یکی از موزه‌هایی ا‌ست که با هدف ترویج فرهنگ ایرانی در قالب هنر اصیل و سنتی ایران تأسیس شده‌ است. در این موزه مجموعه‌ای از فرش‌ها و گلیم‌های خاص ایرانی برای بازدید عموم نگهداری می‌شوند. این بخش درواقع بخش اصلی موزه است.
این موزه همچنین به خاطر مجهز بودن به کتابخانه‌ای غنی درباره‌ی هنر فرش و قالی، نقش مهمی در افزایش اطلاعات و آگاهی علاقه‌مندان از هنر فرش ایرانی دارد. پژوهش در سیر تحولات تاریخی هنر و صنعت فرش‌، به ویژه در ایران‌، گردآوری نمونه‌قالی‌های دست‌بافت ایرانی و برگزاری نمایشگاه‌های موقت با محوریت فرش ایرانی و همچنین فرش‌های سایر نقاط جهان‌، از جمله اهداف موزه‌ی فرش ایران به شمار می‌آیند.
کتابخانه داخل موزه فرش
عکس از: persiadigest
در مجموعه کتابخانه‌ی موزه‌ی فرش ایران، حدود ۷۰۰۰ عنوان کتاب به زبان‌های فارسی‌، انگلیسی، عربی‌، فرانسه‌ و آلمانی در اختیار هنردوستان و پژوهشگران قرار گرفته است. بهترین کتاب‌ها، نشریات و تحقیقات مربوط به هنر اصیل فرش ایران و قالی‌بافی در مشرق زمین و همچنین کتاب‌هایی در زمینه‌ی تاریخ، مذهب‌، هنر و ادبیات ایران در کتابخانه‌ی موزه‌ی فرش ایران وجود دارد. در کنار کتابخانه‌، بخش کتاب‌فروشی نیز در موزه مشغول به فعالیت است‌. همچنین در سالن نمایش موزه، فیلم‌ها و اسلایدهایی در زمینه‌ی قالی‌بافی، گلیم و هنرهای دستی ایران برای بازدیدکنندگان به نمایش درمی‌آید. 
از جمله سایر بخش‌های موزه‌ی فرش ایران که می‌توانید با گشت‌وگذار در آنها، ساعاتی را محو عظمت این هنر ایرانی شوید، کارگاه مرمت است. این بخش از موزه‌ی فرش ایران که وظیفه‌ی کارشناسان آن، حفظ و نگهداری آثار آسیب‌دیده و همچنین پیش‌گیری از هر گونه صدمه‌ی احتمالی به آثار موزه است، می‌تواند برای نوجوانان یا علاقه‌مندان کنجکاو جذاب باشد. بخش مخزن موزه نیز حاوی گنجینه‌ای نفیس از فرش‌های نادری است که در استوانه‌های فولادی نگهداری و محافظت می‌شوند. این استوانه‌ها، آثار را از حریق، رطوبت و همچنین آفات احتمالی مصون می‌دارند. 
طبقه دوم در موزه فرش
عکس از: smart4k
علاوه بر این بخش‌ها، قسمت آموزشی موزه‌ی فرش ایران، با همراهی اساتید مجرب، کلاس‌های آموزشی را در رشته‌های طراحی، بافت ‌قالی، گبه، گلیم و مرمت برگزار می‌کند.
هدف از این آموزش‌ها پاسخگویی به علاقه و اشتیاق مراجعان و گسترش هنر اصیل قالی‌بافی است.
 این کلاس‌ها در دو سطح مقدماتی و عالی برگزار می‌شوند و به هنرآموزان مدرک پایان دوره داده می‌شود.

چه آثاری در موزه فرش ایران نگه‌داری می‌شوند؟

مجموعه آثار موزه‌ی فرش ایرانی از طریق خرید از بازارهای بین‌المللی و داخلی و همچنین گردآوری آنها از موزه‌ها و کاخ‌موزه‌ی گلستان تأمین شده است. تعدادی از باارزش‌ترین نمونه‌های قالی ایرانی از قرن نهم هجری تا دوره‌ی معاصر در موزه‌ی فرش ایران نگهداری می‌شوند، به همین دلیل این موزه به یک منبع غنی تحقیق و پژوهش برای پژوهشگران و هنردوستان تبدیل شده است. معمولا حدود ۱۳۵ تخته از شاهکارهای هنر قالی ایران‌ که در مراکز مهم این هنر مانند کاشان‌، تبریز، کرمان‌، اصفهان‌، خراسان‌، کردستان، مناطق عشایری و… بافته‌شده‌اند، در تالار طبقه‌ی همکف به نمایش گذاشته می‌شوند. 
در موزه‌ی فرش ایران نمونه‌هایی از قالیچه‌های تصویری شاهنامه‌ی بایسنقری نیز به نمایش درآمده است که گوشه‌هایی از ادبیات‌، فرهنگ و هنر غنی ایران‌زمین را نشان می‌دهد. همه‌ی این آثار در کارگاه قالی‌بافی استاد «موسوی‌سیرت»‌ و به همت هنرمندان جوان ایرانی، ذوق و سلیقه‌ی استاد «دنیا» و فناوری کامپیوتری خلق شده‌اند. این ۲۶ تخته تابلوفرش در واقع نمایش ۲۶ صفحه از شاهنامه‌ی بایسنقری است. این شاهنامه در زمان حکومت تیموریان نگارگری شده و جلوه‌های هنر و مکتب تیموری در آن نمایان است.
کار بافت این فرش‌ها از سال ۷۱ آغاز شد و تا سال ۷۶ ادامه یافت، جنس چله‌ی فرش‌ها از ابریشم و بافت‌ها از پشم است. تلاش شده است فرش‌ها از نظر ابعاد، وضعیت یکسانی داشته باشند. نام هنرمندان هر قالیچه نیز در بالای حاشیه‌ها، داخل کتیبه‌هایی درج شده است.
فضای داخل موزه فرش
عکس از: turquoisedomes
یکی از آثار خاص که در موزه‌ی فرش ایران موجود است، قالیچه‌ی «میرزاکوچک‌خان‌جنگلی» است؛ قالیچه‌ای دست‌بافت، ارزشمند و بی‌نظیر که کار دست هنرمندان کاشانی است.
این قالی که در ابعاد ۱۳۰ در ۲۲۰ سانتی‌متر بافته شده است، احتمالا بین سال‌های ۱۲۹۰ تا ۱۳۰۰ شمسی و در زمان حیات میرزاکوچک‌خان -رهبر جنبش جنگل در گیلان- بافته ‌شده‌است. این قالی به تصویر میرزا‌کوچک منقش است و او را در لباس نظامی مسلح به تفنگ، اسلحه‌ی کمری، قطار فشنگ و در قابی از شعر به خط نستعلیق نمایش می‌دهد.
قالیچه میرزا کوچک خان در موزه فرش
قالیچه میرزا کوچک خان | عکس از: khatmag
 
مطالب مرتبط :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

back to top