موزه و خانه مقدم، باصفاترین خانه‌ تهران

در روزگاری که خیلی هم دور نیست، خانه‌های دلباز با حوض آبی‌رنگ و دیوار آجری در تهران فراوان بود. هنوز گوشه‌وکنار این شهر خانه‌های قدیمی پیدا می‌شود، ولی عمارتی مانند خانه‌ی مقدم پیدا نمی‌کنید که هم بنای چشم‌نوازی داشته باشد و هم اشیاء ارزشمندی در آن پیدا شود.

خانه مقدم کجاست؟

عکس پاناراما از خانه مقدم در تهران
عکس از: امید جعفر نژاد

خانه‌ مقدم در مرکز شهر و در خیابان امام خمینی قرار گرفته است -جایی که گوش‌مان از صدای موتورسیکلت‌ها پُر می‌شود و هوا بوی دود می‌دهد. اما کافی‌ است از در بزرگ و قهوه‌ای خانه بگذرید تا آرامشی ناگهانی وجودتان را فراگیرد. بلیط می‌خرید و از ورودی پهن و دلباز، به حیاط می‌رسید. طولی نمی‌کشد که حوض پر از آب و گُل‌های شمعدانی و دیوارهای آجری خانه حال‌تان را خوب می‌کند. گوشه‌گوشه‌ی این خانه‌ی دوست‌داشتنی، سبک معماری و هنر ایرانی را می‌بینید؛ از کاشی‌های قاجاری، شیشه‌های رنگی و طاق‌نماهای هلالی تا باغ ایرانی و حوض‌های فیروزه‌ای. همه جا عطر گل‌وگیاه پیچیده و حس‌وحالی فراموش‌نشدنی دارد. بعید است یک بار به خانه‌ مقدم سر بزنید و هوس دوباره دیدنش را نداشته باشید. جایی که مفهوم واقعی «خانه» را به‌یادتان می‌آورد. این خانه در سال ۱۳۷۹ ثبت ملی شده است.

چه کسی در این خانه زندگی می‌کرد؟

اداره‌ی فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تهران
عکس از: cultural.ut.ac.ir

در این عمارت محمد تقی خان احتساب‌الملک زندگی می‌کرده است. او وزیر مختار ایران در برن بوده و در دربار قاجارها آدم معروفی بوده است. در این خانه‌ی باصفا دو فرزند محمد تقی خان بزرگ شدند، هر دو هم معروف و اهل هنر و فرهنگ. حسن مقدم –یکی از پسرها- نمایشنامه‌ی کمدی «جعفرخان از فرنگ برگشته» را در سال ۱۳۰۰ نوشت که بعدها علی حاتمی فیلمی براساس آن ساخت. اما آن‌که سال‌ها ساکن این خانه شد، محسن مقدم و همسر فرانسوی‌اش سلما بود؛ کسی که نقاشی خواند و تاریخ هنر. کسی که نشان دانشگاه تهران را طراحی کرد و از شارل دوگل، رییس جمهور وقت فرانسه، نشان لژیون دو نور با درجه‌ی اوفیسیه دریافت کرد. تک‌تک وسایلی که امروز در خانه‌‌ی مقدم می‌بینیم، نشان می‌دهند محسن مقدم چه علاقه‌ی عمیقی به هنر و تاریخ ایران داشته است. او یکی از بنیان‌گذاران دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود. اشیاء موزه وسایلی هستند که این زوج در طی سال‌ها با عشق جمع‌آوری کردند؛ مثل کاشی، تابلوی نقاشی، اشیاء سفالی، انواع سکه، مهر، شیشه، پارچه و اسناد تاریخی. هرچه باشد استاد یکی از اولین باستان‌شناسان کشور بود و مدام به جاهای تاریخی سر می‌زد.

معماری موزه مقدم چگونه است؟

ساختمان اربابی یا برج در سال ۱۳۴۵ و به ‌سبک قرون وسطی ساخته شد. معماری آن یادآور خانه‌های اروپایی است و حدس می‌زنیم وجود سلمای فرانسوی در طراحی آن بی‌تاثیر نباشد. برج در غرب خانه قرار گرفته و چند بخش دارد؛ اتاق کدخدا، حمامی که با کاشی‌های قاجاری ساخته شده، اتاق صدف و اتاق تدخین. تماشای اتاق کوچک صدف را از دست ندهید که دیوارش با صدف و ستاره‌ی‌ دریایی پوشیده شده و خیلی دیدنی است. در شمال برج، ایوانی ساخته شده که چند ستون چشمگیر و تماشایی دارد. ایوان با کاشی‌های دوره زندیه و قاجار تزئین شده است. مقابل ایوان حوضی می‌بینید که از حمام فتحعلی‌ شاه به این‌جا منتقل شده. آب این حوض از یک راه باریک به استخر می‌ریزد. فکر ساخت استخر زمانی به ذهن محسن مقدم رسید که به اسپانیا سفر کرد و از آب‌نماهای باغ‌الحمرا الهام گرفت. دور استخر پُر شده از گُل‌های شمعدانی و درختچه‌های باصفا. گلخانه را هم در همین ضلع شمالی موزه پیدا می‌کنید که کاشی‌های قدیمی با طرح گل‌وگیاه دارد. جایی که اکنون کتابخانه‌ی عمومی است و کتاب‌های باستان‌شناسی و هنر استاد را در اختیار مردم قرار می‌دهد، آتلیه‌ی دکتر مقدم بوده و در سال ۱۳۳۷ ساخته شده است. خانم و آقای مقدم یک باغچه هم به‌سبک ژاپنی طراحی کرده‌اند که این خانه چیزی کم نداشته باشد. در «بیرونیِ» خانه کافه‌ای می‌بینید که دیگر نمی‌توانست جایی از این باصفاتر پیدا کند. فقط باید از چهار پله‌ی آجرپوش بالا بروید، روی یکی از صندلی‌های کافه‌ی خانه‌ی مقدم بنشینید و بگذارید زیبایی‌هایی که دیده‌اید، در ذهن‌تان ته‌نشین شود.

بیشتر بخوانید :   پل طبیعت فولادی، تناقضی باشکوه!
آرل در خانه ی مقدم
عکس از: ifilmtv.com

دیوار قشنگی اندرونی و بیرونی عمارت را جدا کرده است؛ دیوار تجدد که ستون‌هایش شبیه کاخ چهلستون اصفهان است و حوض فیروزه‌ای در امتدادش ساخته شده است. پایه‌ی ستون‌ها متعلق به کاخ خواهر ناصرالدین شاه هستند. پایه‌ها را هنگام تخریب کاخ به این خانه آوردند. این را هم بگوییم که استاد هوشنگ سیحون این دیوار را طراحی کرده است. حالا که وارد حیاط اندرونی شده‌اید، با تصویر دلربایی روبرو می‌شوید که دکتر مقدم و سلما با الهام از فرش ایرانی طراحی کرده‌اند، یعنی حوض فیروزه‌ای که آب‌نما دارد و دورش گلدان‌های شمعدانی چیده‌اند. چهار طرف حوض باغچه‌های کوچکی می‌بینید که به آن جلوه‌ی بیشتری داده‌اند. نقاشی‌هایی روی دیوار پشت باغچه خودنمایی می‌کنند که اصلا نمی‌شود آنها را نادیده گرفت. دیوار را طاق‌نماهای جذابی پوشانده که هر کدام مثل تابلوی نقاشی پر از جزئیات و نقش‌ونگار هستند. این دیوار با کاشی‌های به‌جا‌مانده از دوره‌ی قاجار تزیین شده و همه‌اش سلیقه‌ی خانواده‌ی هنردوست مقدم است.سمت چپ‌تان یعنی در شمال ساختمان، ایوانی با معماری ایرانی و نوستالژیک قرار دارد؛ بعد هم ستون‌های سفید بلند، سرستون‌های گچ‌بری شده و پلکانی که به زیرزمین راه دارد. تزئین این ایوان از آثار محسن مقدم است. دکتر مقدم که استاد باستان‌شناسی دانشگاه تهران بود، اتاق قاجار یا سالن زمستانی را با آثاری از دوره‌ی زندیه و قاجار تزئین کرده بود. اکنون می‌توانید آثار تاریخی از دوران قاجار و پهلوی را در این سالن تماشا کنید. یکی از جذاب‌ترین اتاق‌های موزه مقدم اتاق پیشخوان است. لوازم شخصی این خانواده -مانند عکس‌ها و نقاشی‌های استاد- کنار اشیاء شیشه‌ و سفالی در این اتاق به‌نمایش درآمده‌اند. عروسک‌های خوش‌‌آب‌ورنگی در ویترین موزه می‌بینید که از ملیت‌های گوناگون هستند و مالکان باسلیقه‌ی خانه آنها را جمع‌آوری کرده‌اند. محسن مقدم در سال ۱۳۵۱ این خانه را با همه‌ی آثار تاریخی و هنری ارزشمندی که با دقت جمع‌آوری کرده بودند، وقف دانشگاه تهران کرد. استاد در سال ۱۳۶۶ و سلما ۳ سال بعد از دنیا رفتند.

بیشتر بخوانید :   ورزشگاه آزادی، خاطرات روزهای فراموش نشدنی ایرانیان

بلیط ورودی خانه مقدم چقدر است؟

خانه احتساب‌الملک یکی از یادگارهای تهران قدیم است
عکس از: آی فیلم

بلیط ورودی خانه مقدم تهران ۵ هزار تومان است، مگر این‌که دانشجو باشید و بلیط نیم‌بها بخرید. دانشجویان دانشگاه تهران می‌توانند از خانه‌ی استاد ممتاز دانشگاه‌شان بدون پرداخت هزینه دیدن کنند.

ساعت بازدید از خانه مقدم

از ساعت ۹ صبح تا ۴ بعدازظهر روزهای یکشنبه تا جمعه می‌توانید به خانه و موزه مقدم سر بزنید.

چطور به خانه مقدم برویم؟

نمای اصلی و ورودی خانه مقدم
عکس از: ifilmtv.com

راحت‌ترین راه برای رسیدن به خانه‌ای که محسن مقدم و سلما از ۱۳۱۵ روزهای‌شان را در آن گذراندند، این است که سوار مترو شوید و در ایستگاه حسن‌آباد پیاده شوید. از پله‌ها که بالا می‌آیید،‌ وارد ازدحام ماشین و موتور و شلوغی خیابان می‌شوید. اما این‌ها را ندیده بگیرید و به‌سمت خیابان ولی‌عصر راه‌تان را ادامه بدهید. درِ این خانه آن‌قدر قشنگ است که میان مغازه‌های ابزارفروشی گم نشود. از ایستگاه امام علی (ع) هم می‌توانید قدم‌زنان به خانه برسید. اگر تاکسی را ترجیح بدهید، از میدان امام خمینی تاکسی سوار می‌شوید و چند قدم بعد از خیابان شیخ‌ هادی پیاده می‌شوید. با اتوبوس‌های میدان ولی‌عصر یا میدان تجریش به میدان راه‌آهن هم می‌شود به ‌این‌جا رسید. در ایستگاه چهارراه سپه یا امام خمینی پیاده شوید و چند قدم به‌طرف میدان حسن‌آباد پیاده‌روی کنید.
نشانی خانه مقدم خیابان امام خمینی، میدان حسن‌آباد، بعد از خیابان شیخ‌ هادی، کنار بانک ملت، پلاک ۲۵۱ است.

مطالب مرتبط :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

back to top